Goed dat iemand als Van der Staaij nu openlijk erkent dat de Kamer in die cruciale weken te weinig krachtig was. Solidariteit en vertrouwen in experts waren begrijpelijk aan het begin, maar juist dan moet het parlement waken tegen een te eenzijdige focus op virologische cijfers en juist wél hard aandringen op brede afwegingen en rechtsstatelijke zorg. Twee jaar wachten op een Maatschappelijk Impact Team is onaanvaardbaar: maatschappelijke kosten van lockdowns — eenzaamheid, inkomensverlies, onderwijsachterstand — hadden vanaf dag één meegemeten moeten worden. Zijn waarschuwing dat het staatsnoodrecht “een EHBO-doos die niet op orde is” is, klopt, maar het is geen oplossing om ongedocumenteerde noodbevoegdheden klakkeloos te willen inzetten; we hebben juist een gemoderniseerd noodrecht nodig met strikte checks, duidelijke triggers, tijdslimieten en parlementaire en rechterlijke toetsing. De les moet zijn: voorbereidheid betekent niet alleen meer IC-bedden en vaccins, maar ook structurele investeringen in sociale vangnetten, geestelijke gezondheidszorg, onderwijs en inbreng van sociale wetenschappen in crisisadvies. Als progressieven willen we een toekomst waarin noodmaatregelen effectief zijn én democratisch gecontroleerd, waarbij de meest kwetsbaren worden beschermd en beleidskeuzes transparant en aantoonbaar proportioneel zijn. Dat moet de kern worden van de aanbevelingen van de commissie.