#0182 — Frysk Archimedes siet by syn tablet doe’t in Romeinske soldaat him fermoarde. Klinkt dat natuerlik? Net echt. En dochs, as wy it ferline genôch “bywurkje”, kinne wy krekt dêr telâne komme. Hast elke kultuer hat modernisearre útjeften fan âldere skriuwers, mei diskusjes oer stavering, wurdskat, redaksjonele notysjes en oanpassing oan de hjoeddeiske lêzer. In antikwêr sei ris tsjin my dat “de patina fan ’e tiid wearde jout” en it ferskil meitsje kin tusken in orizjineel en in goedkeape kopy. Ik iepenje de “Sneinsessays” fan Constantin Noica, kom by it foarwurd fan de útjouwer yn de Humanitas-edysje fan 1992 en lês dat “de stavering bywurke is”. Noica lêze hie in kuier troch de jierren 1930–1940 wêze kinnen. Ynstee meitsje wy dy kuier mei moderne bril op, noflik sitten yn in Uber, sûnder eangst om te ferdwalen — dus sûnder it risiko dat wy de wurden fan dy tiid net begripe, wurden dy’t gewoan yn fuotnoaten “oerset” wurde koene. Wat as wy ek de kranten fan dy tiid namen en dy “bywurken”? En miskien koene wy ek in rebranding dwaan fan de reklames fan doe, sadat ús neuronen net te hurd hoege te wurkjen, as sieten wy yn in escape room. Wêrom dêr ophâlde? Wy koene ek de skiednisboeken bywurkje en skriuwe dat Archimedes fan Syrakuse fermoarde waard troch in Romeinske soldaat wylst er wiskunde die op syn tablet. It basisidee bliuwt itselde, net? Allinnich it tiidrek ferdwynt. En noch wat: wêrom “wurkje” wiskundigen Pythagoras net “by”? Se kinne de notaasje feroarje. Se kinne it bewiis oars útlizze. Se kinne sels de tekening online opbouwe mei in animaasje dy’t foar de eagen fan de learlingen ûntstiet. Mar de stelling fan Pythagoras bliuwt de stelling fan Pythagoras. Dus, as wy in âldere skriuwer lêze, wêrom soene wy dan net ek de taal fan syn tiid bewarje — en de moderne útlis yn notysjes sette? En in lêste fraach oan Humanitas en oan dyjingen dy’t wurkje oan universiteiten yn literatuer en filology: as de skoalbern fan hjoed jimme oer in pear desennia mei # en emoji “bywurkje”, soene jimme dat moai fine? #0182 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #Sneinsessays #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #BywurkeStavering #TaalSkiednis #20260921 #Frysk #Frisian #Fryslân #Netherlands #Literatuer #Skiednis
Me olemme suomalaisen ihmisen asialla, emme rälssin tai erilaisten eturyhmien asialla. Siksi meillä on rohkeutta repiä irti näitä vuosikymmenten ajan kasvaneita lonkeroita ja puolustaa suomalaista veronmaksajaa. #kesäkokous #ps #perussuomalaiset https://t.co/moaig3nKoF #Suomi #veronmaksaja #politiikka
Irano valdžia skyrė 15 metų kalėjimo bausmę fotožurnalistei Yaldai Moaiery, kuri dokumentavo moterų priespaudą ir buvo kaltinama bendradarbiavimu su užsienio žiniasklaida bei šnipinėjimu, remiantis 2025 metų vasarą priimtu įstatymu. #Iranas #MoterųTeisės #Represijos

Vědci odhalili, že obří hlavy moai na Velikonočním ostrově, vytvářené domorodou kulturou Rapa Nui mezi lety 1200-1600, mohly sloužit jako značky pro zdroje pitné vody, čímž vysvětlují jejich historický a praktický význam pro populaci ostrova, která musela přežít ve velmi suché oblasti. #VelikonočníOstrov #Moai #RapaNui
Climate change poses a significant threat to UNESCO World Heritage sites, with extreme heat, humidity, and salinity causing damage to historical monuments such as temples, mosques, and fortresses, as evidenced by the erosion of 4,000-year-old structures in Iraq and the famous moai statues on Easter Island, among others, jeopardizing not only cultural heritage but also national identities and tourism. #ClimateChange #CulturalHeritage #UNESCOWorldHeritage
