Search

#0182 — Frysk Archimedes siet by syn tablet doe’t in Romeinske soldaat him fermoarde. Klinkt dat natuerlik? Net echt. En dochs, as wy it ferline genôch “bywurkje”, kinne wy krekt dêr telâne komme. Hast elke kultuer hat modernisearre útjeften fan âldere skriuwers, mei diskusjes oer stavering, wurdskat, redaksjonele notysjes en oanpassing oan de hjoeddeiske lêzer. In antikwêr sei ris tsjin my dat “de patina fan ’e tiid wearde jout” en it ferskil meitsje kin tusken in orizjineel en in goedkeape kopy. Ik iepenje de “Sneinsessays” fan Constantin Noica, kom by it foarwurd fan de útjouwer yn de Humanitas-edysje fan 1992 en lês dat “de stavering bywurke is”. Noica lêze hie in kuier troch de jierren 1930–1940 wêze kinnen. Ynstee meitsje wy dy kuier mei moderne bril op, noflik sitten yn in Uber, sûnder eangst om te ferdwalen — dus sûnder it risiko dat wy de wurden fan dy tiid net begripe, wurden dy’t gewoan yn fuotnoaten “oerset” wurde koene. Wat as wy ek de kranten fan dy tiid namen en dy “bywurken”? En miskien koene wy ek in rebranding dwaan fan de reklames fan doe, sadat ús neuronen net te hurd hoege te wurkjen, as sieten wy yn in escape room. Wêrom dêr ophâlde? Wy koene ek de skiednisboeken bywurkje en skriuwe dat Archimedes fan Syrakuse fermoarde waard troch in Romeinske soldaat wylst er wiskunde die op syn tablet. It basisidee bliuwt itselde, net? Allinnich it tiidrek ferdwynt. En noch wat: wêrom “wurkje” wiskundigen Pythagoras net “by”? Se kinne de notaasje feroarje. Se kinne it bewiis oars útlizze. Se kinne sels de tekening online opbouwe mei in animaasje dy’t foar de eagen fan de learlingen ûntstiet. Mar de stelling fan Pythagoras bliuwt de stelling fan Pythagoras. Dus, as wy in âldere skriuwer lêze, wêrom soene wy dan net ek de taal fan syn tiid bewarje — en de moderne útlis yn notysjes sette? En in lêste fraach oan Humanitas en oan dyjingen dy’t wurkje oan universiteiten yn literatuer en filology: as de skoalbern fan hjoed jimme oer in pear desennia mei # en emoji “bywurkje”, soene jimme dat moai fine? #0182 #Humanitas #ConstantinNoica #Noica #Sneinsessays #Archimedes #Pythagoras #Hashtag #Emoji #MrStorywise #BywurkeStavering #TaalSkiednis #20260921 #Frysk #Frisian #Fryslân #Netherlands #Literatuer #Skiednis

De rekkenmasine seit: 0,025 €. De rekken seit: 250 €. Hokker leauwe jo? 100 bern dy't yn it Science Center binne, geane oan 'e tafels sitten foar in skoft. Der wurde 100 sapkes brocht, ien foar elk bern. Ien sapke kostet 2,50 €. In learling pakt de telefoan en iepenet de rekkenmasine om út te finen hoefolle de 100 sapkes mei-inoar kostje. Mar ynstee fan op × te drukken, drukt de learling by fersin op ÷. Op it skerm ferskynt: 0,025 € De learling fynt it wat nuver, mar it getal stiet op it skerm en wurdt net nochris kontrolearre. Underwilens steane de 100 sapkes al op 'e tafels en begjinne de bern se iepen te meitsjen. Nei in pear minuten komt de rekken: 250 € De learlingen sjogge inoar oan. Immen seit fuortendaliks dat der in flater wêze moat. De learling pakt de telefoan wer en kontrolearret wat der dien wie. Ynstee fan op × te drukken, wie by fersin op ÷ drukt. Ien ferkearde druk op in knop hie 250 € feroare yn 0,025 €. En de 100 sapkes wiene al iepen. As de rekkenmasine jo in útkomst jout, is it dan genôch om in getal op it skerm te sjen — of moatte jo jo ek ôffreegje oft de útkomst sin hat en wat de oarder fan grutte is? Funksjoneel analfabetisme betsjut net allinnich dat jo in tekst net begripe. Soms betsjut it ek dat jo in absurde útkomst op it skerm sjogge en net beseffe dat dy gjin sin hat. Wêr tinke jo dat de keatling brekt: by de berekkening sels, by it begripen fan de útkomst, of by it ûntbrekken fan de gewoante om it antwurd te kontrolearjen? ======================= Hoe binne jo by dit berjocht kommen? A. Fan Trending B. Fan it profyl fan Mr. Numberwise C. Fia in hashtag D. Fan de feed / oanbefellings E. Fia in repost F. Op in oare manier Yn hokker lân binne jo? Skriuw de letter en it lân yn de reaksjes. #GoeieDei #KeninkrykFanDeNederlannen #Nederlân #KoninkrijkDerNederlanden #edu #ûnderwiis #funksjoneelanalfabetisme #PISA #pisa2025 #desinformaasje #MrNumberwise #Frysk #20260914_2324 #0124

Burgemeester en wethouders van de gemeente De Fryske Marren doen alsof slechts vier 'boze buren' bezwaar maken tegen het volgooien van de natuurplas/karperplas in het buurtschap Eesterga met negen hectare zonnepanelen. Woon je in De Fryske Marren en ben je met ons van mening dat die natuurplas behouden moet blijven, dan is er nog één kans om de gemeenteraad duidelijk te maken dat er breed verzet bestaat tegen deze industrialisatie. Teken vandaag nog de petitie op https://t.co/4guz9bqvFA (graag met je woonplaats). Ook inwoners uit de rest van Nederland kunnen de petitie uiteraard ondertekenen. Morgen om 19.30 uur is een beslissend Petear met de gemeenteraad in het gemeentehuis in Joure. Iedereen is welkom om ons daar te ondersteunen. Teken hier: https://t.co/HeJTDV3QWR Meer info hier: https://t.co/qz47aCqMrT Heel veel dank! #DeFryskeMarren #Natuurbehoud #Zonnepanelen

Ondertussen in De Fryske Marren COA en minister Van den Brink flikken gemeente wéér een kunstje met het AZC in Balk. Maar wat gebeurde er gisteren nog meer... https://t.co/voKuZnylkN https://t.co/Apyd8oF3fD #Fryslân #AZC #Balk